Wat gebeurt er als mensen je echt zouden zien?

Over zichtbaarheid, ontvangen en de delen van onszelf die we liever verborgen houden.

Zichtbaar zijn is niet hetzelfde als jezelf laten zien

Een tijdje geleden kwam ik terecht bij een loopbaancoach. Eerlijk gezegd met heel andere verwachtingen, maar goed, ik zat daar. Op een gegeven moment zei ze: "Je moet jezelf ook zichtbaar maken."

Ik weet nog dat ik haar verbaasd aankeek. Ik? Zichtbaar maken? Volgens mij had ik daar niet zoveel moeite mee. Ik sta met gemak voor een groep, pak een podium, laat mijn stem horen en maak makkelijk contact. Zichtbaarheid was toch nooit mijn probleem geweest?

Tenminste, dat dacht ik.

Tijdens mijn drie jaar bij Phoenix Opleidingen kreeg ik iets soortgelijks terug. Dat het leek alsof ik vanachter een kiekeboe-stand beetje bij beetje tevoorschijn was gekomen. Alsof er steeds meer van mij zichtbaar werd. Ik moest erom lachen, maar ergens raakte het me ook. Want ondanks alles was er blijkbaar nog steeds iets verborgen gebleven. Sterker nog, het gevoel was dat ik mezelf nog maar half liet zien.

En eerlijk gezegd begreep ik dat niet goed.

Wanneer contact maken vanzelf gaat

Wat het voor mij extra verwarrend maakte, was dat ik helemaal niet het idee had dat ik mezelf verborgen hield. Integendeel. Ik heb een groot netwerk, maak gemakkelijk contact en houd aan vrijwel ieder werk, feestje, reis of opleiding wel weer nieuwe vriendschappen, kennissen of bijzondere ontmoetingen over.

Ik ben oprecht nieuwsgierig naar mensen. Naar hun verhalen, hun keuzes, hun geschiedenis. Ik hou van gesprekken en van verbinding. Dus als ik mezelf blijkbaar nog niet helemaal liet zien, wat bleef er dan eigenlijk achter? En waar kwam dat vandaan? Die vraag heeft me een tijd beziggehouden.

De vraag onder zichtbaarheid

In die periode bleef een tekst uit het lied Ken je mij? van Huub en Trijntje Oosterhuis steeds terugkomen. "Ben jij de enige voor wiens ogen niets is verborgen van mijn naaktheid?" Die woorden raakten me, omdat ze precies gaan over de vraag die onder zichtbaarheid lijkt te liggen. Niet: zien mensen mij? Maar: wat gebeurt er als ze mij werkelijk zien?

Wat gebeurt er als mensen niet alleen mijn kwaliteiten zien, maar ook mijn onzekerheden? Niet alleen mijn energie, maar ook mijn vermoeidheid. Niet alleen mijn kracht, maar ook mijn behoefte aan steun. Langzaam begon ik te begrijpen dat zichtbaar zijn niet hetzelfde is als jezelf laten zien.

Gezien worden om wat je doet

Ik was zichtbaar in mijn enthousiasme, mijn humor, mijn energie en mijn vermogen om verbinding te maken. Professioneel werd ik gezien om wat ik kon. Relationeel werd ik gewaardeerd om wat ik bracht. Maar misschien liet ik vooral de delen zien die konden dragen. De delen die sterk waren, die iets toevoegden en die van waarde waren voor anderen.

Al jong voelde ik veel verantwoordelijkheid. Niet omdat iemand dat expliciet van me vroeg, maar omdat het vanzelf leek te gebeuren. Ik voelde aan wat er nodig was en nam daarin vaak meer op me dan eigenlijk van mij was. En zoals dat vaak gaat, werd ik daar ook voor gewaardeerd.

Die kwaliteiten hebben me veel gebracht. In de luchtvaart, als ondernemer, als leidinggevende en later als coach. Maar ergens ontstaat dan ook een overtuiging: dat jouw waarde vooral ligt in wat je doet en in wat je bijdraagt. Niet in wie je bent.

We nemen ons zelf gewoon mee

Wat ik de afgelopen jaren steeds beter ben gaan begrijpen, is dat we onszelf overal mee naartoe nemen. Naar relaties, naar vriendschappen, naar nieuwe banen, naar teams en naar organisaties. En vaak nemen we ook overtuigingen mee die ooit heel helpend waren. Sterk zijn. Positief blijven. Zelf oplossen. Hard werken. Niet klagen. Eerst voor anderen zorgen.

Het zijn prachtige kwaliteiten. Totdat ze de enige beweging worden die je nog kent.

Want sterk zijn kan betekenen dat niemand ziet wanneer je hulp nodig hebt. Zelfstandig zijn kan het lastig maken om te ontvangen. Positief blijven kan ervoor zorgen dat verdriet weinig ruimte krijgt. En verantwoordelijkheid nemen kan doorschieten in verantwoordelijkheid dragen voor dingen die niet van jou zijn.

Niet omdat er iets mis is met die kwaliteiten, maar omdat er geen beweging meer tegenover staat.

De kunst van ontvangen

"Je mag gaan ontvangen."

Het is een zin die ik de afgelopen jaren meerdere keren heb gehoord. Van mensen die mij nog niet zo lang kenden. Nieuwe ontmoetingen, nieuwe vriendschappen en mensen die soms iets in mij zagen wat ik zelf nog niet helemaal zag. Ik weet nog dat ik dacht: hoe bedoel je? Ik ontvang toch?

Langzaam begon ik te begrijpen wat ze bedoelden. Want ontvangen kon ik eigenlijk helemaal niet zo goed. Niet zonder schuldgevoel. Niet zonder direct iets terug te willen doen. Niet zonder de behoefte om de balans te herstellen. Geven ging bijna vanzelf. Maar ontvangen voelde ongemakkelijk. Alsof er een rekening open kwam te staan. Alsof ik eerst iets moest verdienen voordat ik iets mocht ontvangen.

Welke delen laten we vaak achterwege?

Misschien hield ik niet mijn verhalen achter. Niet mijn ervaring, mijn kracht of mijn kwaliteiten. Misschien hield ik juist mijn behoeften verborgen. Mijn afhankelijkheid. Mijn verlangen om geholpen te worden. Mijn niet-weten. Mijn verdriet. Mijn angst.

De delen die niet direct iets opleverden. Niet direct nuttig waren. Niet direct konden bijdragen. De delen die gedragen wilden worden in plaats van zelf te dragen.

Wat als je jezelf werkelijk laat zien?

Misschien is dat wel waar zichtbaarheid werkelijk over gaat. Niet over groter worden, harder praten of jezelf beter verkopen. Maar over minder verbergen.

Over jezelf laten zien voordat je weet hoe de ander zal reageren. Over zichtbaar worden in de delen waarvan je niet zeker weet of ze welkom zijn. Want wat als je jezelf werkelijk laat zien? Met alles wat er is? Word je dan nog geliefd? Word je dan nog gewaardeerd? Word je dan nog ontvangen?

Niet alleen gezien maar ook gekend worden

Misschien is dat wel de vraag die onder veel van ons gedrag ligt. Niet zichtbaar worden, maar zichtbaar worden én erbij blijven horen. De afgelopen jaren ben ik langzaam gaan ontdekken dat juist daar de mooiste ontmoetingen ontstaan. Niet wanneer mensen mijn kwaliteiten zien, maar wanneer er ruimte ontstaat voor alles wat daaronder ligt. Voor de mens achter de rollen, achter de prestaties en achter de verhalen. Want uiteindelijk verlangen we volgens mij allemaal naar hetzelfde. Niet alleen gezien worden. Maar gekend worden.

Misschien herken je iets van deze beweging. Dat je zichtbaar bent in wat je doet, maar minder in wie je bent. Dat je veel geeft, maar ontvangen lastig vindt. Dat je sterk bent geworden, maar ergens voelt dat het stokt.

Soms helpt het om daar samen naar te kijken. Niet om jezelf te veranderen in iemand anders, maar om beter te begrijpen wat je meebrengt, wat je onderweg bent gaan dragen en welke beweging nu misschien mogelijk wordt.

Daar waar we elkaar raken.

Anouk Hogeveen